Chuyên mục sức khoẻ

PHẪU THUẬT NỘI SOI MŨI XOANG

PHẪU THUẬT NỘI SOI MŨI XOANG

Phẫu thuật điều trị bệnh viêm xoang: những băn khoăn thông thường của người bệnh? Khi nào cần phải phẫu thuật để điều trị bệnh viêm xoang?

Bạn, một trong số các bệnh nhân viêm mũi xoang mạn tính hoặc đã tái phát nhiều lần dù đã thử dùng đủ mọi thuốc điều trị bệnh viêm xoang, bao gồm những đợt kháng sinh lặp đi lặp lại mà tình trạng của bệnh vẫn không thuyên giảm thì phải làm sao đây?

Với một số bệnh nhân, một phẫu thuật với mục đích mở rộng đường dẫn lưu của các xoang có thể mang lại một kết quả tốt sau điều trị cho họ.

Nhưng liệu bạn có phải nằm trong số bệnh nhân cần phải phẫu thuật điều trị hay không?

Vì bệnh viêm xoang không phải là một bệnh gây nguy hại đến tính mạng người bệnh nên vấn đề chọn lựa quyết định mổ hay không mổ không có tính rạch ròi đen trắng phân minh, mà thường nằm ở nhóm lưng chừng. Để có thể đưa ra một quyết định, tôi mời bạn hãy lược qua một số thông tin trước khi cùng bác sĩ thảo luận và quyết định về tình trạng của mình.

Chỉ định phẫu thuật điều trị được bác sĩ của bạn đưa ra đã căn cứ vào những thông tin nào?

Quyết định chọn lựa một giải pháp phẫu thuật điều trị bệnh của bác sĩ được đưa ra dựa trên việc hỏi bệnh sử, các triệu chứng phát hiện được khi khám bệnh cho bạn qua nội soi cũng như hình ảnh chụp cắt lớp CT hốc mũi của bạn. Trong trường hợp này, người bác sĩ tai-mũi-họng khám cho bạn thường cũng là phẫu thuật viên sẽ trực tiếp mổ cho bạn.

Số lần bạn phải đi khám và điều trị viêm xoang trong một năm là một trong những thông tin quan trọng nhất. Nếu bạn có từ 4 lần trở lên thì bạn có khả năng cần được phẫu thuật để điều trị viêm xoang. Nếu thời gian mắc bệnh kéo dài hoặc tái phát chiếm tỷ lệ cao trong toàn bộ thời gian sinh hoạt của bạn, thì lợi ích của phẫu thuật điều trị bệnh dường như đã hiển hiện rồi đấy.

Thời gian diễn tiến của một đợt viêm xoang nhiễm trùng là thông tin quan trọng không kém. Khi thời gian mỗi đợt nhiễm trùng có khuynh hướng ngày một dài ra, thoạt đầu chỉ vài ngày, về sau thời gian mỗi đợt kéo dài hơn đến một vài tuần, điều này cho thấy các kháng sinh đã mất dần hiệu quả. Các bệnh nhân viêm xoang dù chỉ mắc bệnh 2 – 3 lần mỗi năm, nhưng thời gian mỗi đợt mắc bệnh lại kéo dài ra đến hàng vài tuần hoặc vài tháng thì cũng có khả năng phải phẫu thuật điều trị.

Nếu bạn là người cao tuổi bị viêm xoang, bạn dễ lo lắng là tuổi tác có thể ảnh hưởng xấu lên kết quả của phẫu thuật. Nếu tình trạng sức khỏe của bạn vẫn còn ổn định thì tuổi tác của bạn cũng không ảnh hưởng mấy đến cuộc phẫu thuật xoang, nhiều bệnh nhân dù tuổi đã cao (70 - 80 tuổi) được phẫu thuật, kết quả sau mổ vẫn có thể tốt như những bệnh nhân còn trẻ khác.

Quyết định chấp nhận điều trị phẫu thuật cho chính bạn

phau thuat noi soi muii xoang

Sau khi đã được bác sĩ khám và tư vấn về khả năng phải phẫu thuật điều trị bệnh viêm xoang của bạn thì về phần mình, bạn cần tỉnh táo cân nhắc giữa một bên là lợi ích của phẫu thuật và một bên là những rủi ro và các phiền toái do cuộc phẫu thuật gây nên.

Ở đây, vấn đề trung tâm và quan trọng nhất mà bạn cần cân nhắc kỹ lưỡng là các triệu chứng khó chịu của bệnh viêm xoang hiện tại đã ảnh hưởng ra sao đến chất lượng cuộc sống bạn.

Bạn hãy đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh viêm xoang đến khả năng và chất lượng của sống hàng ngày của bạn như thế nào dựa trên các thông tin sau:

  • Số ngày bạn đã phải nghỉ làm việc vì bệnh trung bình trong một năm?
  • Bệnh đã ảnh huởng như thế nào đến cuộc sống hiện tại của bạn?
  • Bạn có cảm thấy mệt mỏi thường xuyên hay không?
  • Bạn có thể hình dung được cụ thể số lượng thuốc mà bạn đã sử dụng để điều trị viêm xoang hay không?
  • Nếu sau này, số lần mắc bệnh và các triệu chứng của bệnh viêm xoang cũng giảm bớt thì bạn có thấy cuộc sống trở nên thoải mái và vui tươi hơn không?

Đó hoàn toàn là những quyết định cá nhân được các bệnh nhân đưa ra sau khi cân nhắc cẩn thận mọi điều.

Ảnh hưởng của bệnh lên năng suất lao động và ngày công lao động của bạn cũng là một điều cần được quan tâm. Trong khi một số bệnh nhân không thấy việc nghỉ ốm mỗi năm khoảng 2-3 tuần không phải là một vấn đề quan trọng, thì một số bệnh nhân khác lại thấy số ngày nghỉ ấy đã cản trở họ thực hiện các mục tiêu quan trọng trong hoạt động nghề nghiệp của họ.

Khi bệnh nhân nhận thấy bệnh trạng đã ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống của mình thì họ có khuynh hướng nghiêng về phía chọn lựa phẫu thuật để điều trị bệnh.

Những kỳ vọng của người bệnh và diễn biến thực tế sau mổ xoang

Bệnh nhân cần biết sau phẫu thuật, các kết quả đạt được có thể không hoàn toàn giống như kỳ vọng của người bệnh mong mỏi vì thế bệnh nhân cần hỏi han trao đổi cụ thể với bác sĩ sẽ mổ cho mình về những kỳ vọng người bệnh mong mỏi và kết quả thực tế sau mổ.

Sau phẫu thuật điều trị bệnh viêm xoang; dù niêm mạc trong các xoang sau mổ được hồi phục hoàn toàn về cấu trúc và chức năng đi chăng nữa thì các xoang sẽ vẫn tiếp tục đảm nhiệm chức năng làm ấm, làm ẩm không khí hít vào, bắt giữ vi khuẩn, siêu vi và các yếu tố có hại cũng như bảo vệ đường hô hấp dưới... Khi sức đề kháng của người bệnh bị suy giảm hoặc khi cơ thể tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, có nhiều tác nhân gây bệnh hoặc sau một đợt nhiễm siêu vi đường hô hấp trên, bệnh viêm xoang vẫn có thể sẽ xảy ra, có thể nói: trong hầu hết các truờng hợp, phẫu thuật mũi xoang không thể loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân gây viêm mũi xoang tái phát của người bệnh.

Tuy sau mổ, các đợt tái phát viêm xoang nhiễm trùng vẫn còn có thể xuất hiện, nhưng mức độ trầm trọng của triệu chứng và số lần tái phát trong năm sẽ như của một người bình thường (2 - 3 lần/ năm). Nếu trước đây bạn bị 5 – 6 đợt viêm xoang mỗi năm, phẫu thuật sẽ giảm số lần ấy xuống còn 2 – 3 lần mỗi năm. Cũng cần lưu ý rằng: không phải mỗi đợt nhiễm siêu vi cảm cúm sau này đều dẫn đến bệnh viêm xoang mới.

Trong trường hợp lý tưởng nhất, thời gian của mỗi đợt viêm xoang mới sẽ được rút ngắn lại, thời gian phải dùng kháng sinh điều trị vì thế cũng sẽ giảm theo.

Bạn cũng cần biết rằng, phẫu thuật cũng không thể triệt tiêu được các nguyên nhân bên trong làm bạn bị viêm xoang mạn.

Nếu bạn bị dị ứng thì biện pháp phẫu thuật cũng không thể loại bỏ phản ứng quá mẫn của niêm mạc mũi xoang - nguyên nhân gây nên bệnh viêm mũi dị ứng. Vì thế sau mổ, các triệu chứng ngứa mắt, mũi, chảy dịch mũi trong sau họng và nhảy mũi vẫn còn tồn tại đòi hỏi bạn phải tiếp tục dùng các thuốc chống dị ứng để giảm bớt khó chịu do ảnh hưởng của môi trường gây nên.

Cũng tương tự như vậy, đối với các bệnh nhân viêm đa xoang có polyp mũi, khi lấy trọn khối polyp, bác sĩ vẫn không thể loại bỏ nguyên nhân bên trong làm khối polyp ấy phát sinh và phát triển. Vì thế, các bệnh nhân viêm đa xoang mạn có polyp mũi to có nguyên do từ các bệnh lý toàn thân (dị ứng, bệnh xơ nang, tam chứng Samster..), có chỉ định phẫu thuật để lấy bỏ thì sau mổ khối polyp đó vẫn có thể tái phát đòi hỏi phải phẫu thuật lại.

Một trong những thắc mắc khó giải thích rõ ràng là khả năng phục hồi khứu giác của người bệnh trước mổ đã giảm hoặc mất thì sau mổ có thể hồi phục được hay không?

Câu trả lời nằm ở nguyên nhân gây nên mất khứu giác.

Nếu khối polyp to gây chèn ép hay tình trạng nhiễm trùng làm tổn thương các sợi dây thần kinh khứu giác hay các thụ thể thần kinh khứu giác, thì sau phẫu thuật khứu giác không có khả năng hồi phục.

Trong trường hợp khối polyp hoặc niêm mạc phù nề ngăn cản luồng không khí mang các phân tử mùi đến các thụ thể khứu giác trong mũi thì sau khi khối polyp và chỗ tắc nghẽn được lấy đi, khứu giác của bệnh nhân có thể hồi phục được.

Nếu bạn bị viêm xoang do nguyên nhân từ các tắc nghẽn dẫn lưu và thông khí của các xoang (bất thường ở các cấu trúc giải phẫu như vẹo vách ngăn, quá phát bóng sàng, phồng cuống mũi...), nguyên nhân gây bệnh chủ yếu nằm trong hốc mũi thì sau mổ bạn sẽ có rất nhiều khả năng đạt kết quả rất tốt sau mổ do các nguyên nhân gây tắc nghẽn đã được loại bỏ, các bất thường giải phẫu đã được sửa chữa hợp lý. Sau mổ, hoạt động sinh lý bình thường của niêm mạc trong các xoang sẽ tự phục hồi, triệu chứng của bệnh viêm xoang sẽ tự thuyên giảm, niêm mạc các xoang sẽ hồi phục cả về cấu trúc lẫn chức năng.

Nhưng nếu bệnh nhân viêm xoang mạn do các nguyên nhân từ các bệnh hệ thống với polyp to hay hiện tượng phù nề rất nhiều ở tất cả các xoang phía sau thì dù trong lúc phẫu thuật, các bệnh tích được giải quyết tốt thế nào đi chăng nữa, thì sau mổ dù tình trạng viêm xoang có cải thiện nhưng vẫn không thể hoàn toàn khỏi bệnh. Sau mổ, dù các xoang đã được mở rộng và thông thoáng hơn, các nguyên nhân gây viêm và phù nề niêm mạc vẫn còn tồn tại cho nên kết quả còn tùy thuộc rất nhiều vào việc bệnh nhân đến tái khám định kỳ để được theo dõi và điều trị tiếp tục sau phẫu thuật. Các bệnh viêm xoang mạn tính tái phát nhiều lần trong năm thường có liên quan tới nguyên nhân gây bệnh viêm xoang, các bệnh nhân viêm xoang có cấu trúc mũi bất thường thì sự can thiệp sau mổ sẽ tốt hơn các bệnh nhân viêm xoang có nguyên nhân từ các bệnh hệ thống.

Phẫu thuật điều trị bệnh viêm xoang thật sự có hiệu quả?

phau thuat noi soi muii xoang

Mặc dù vấn đề trao đổi giữa bác sĩ và người bệnh trong đó quan trọng nhất là việc nêu ra các kỳ vọng và giải thích về khả năng điều trị thực tế trên từng trường hợp cụ thể của người bệnh là hết sức cần thiết; nhưng tôi hoàn toàn không có ý hạ thấp giá trị thực của phẫu thuật xoang. Đã có nhiều công trình nghiên cứu khảo sát cho thấy phẫu thuật điều trị bệnh viêm xoang thực sự mang lại nhiều kết quả tốt trên chất lượng cuộc sống của nhiều bệnh nhân viêm xoang

Có thể kể công trình nghiên cứu của Đại học Havard nghiên cứu đánh giá sự thay đổi chất lượng cuộc sống của các bệnh nhân phẫu thuật xoang trong đó 3 triệu chứng thường gây khó chịu nhất là nhức đầu, nghẹt mũi và vướng đàm sau họng được quan tâm theo dõi vào các thời điểm trong năm để so sánh với các triệu chứng này trước mổ đã cho thấy có đến 82% bệnh nhân trả lời phẫu thuật đã mang lại cải thiện chất lượng cuộc sống rõ rệt.

Một công trình nghiên cứu khác đánh giá hiệu quả kinh tế trên những người bệnh được mổ xoang. Cho thấy số tiền phải chi trả cho việc uống thuốc trung bình của một bệnh nhân mũi xoang trước mổ đã giảm một nửa sau khi được phẫu thuật, đó là chưa nói đến những vấn đề khác như ngày công và năng suất lao động, khả năng phấn đấu thực hiện các mục tiêu quan trọng trong môi trường làm việc…

Ngày nay, kỹ thuật mổ xoang qua nội soi đã được hoàn thiện và không ngừng được cải tiến đến mức tinh tế, an toàn và hiệu quả hơn rất nhiều so với các kỹ thuật mổ trước đây.

Dù rằng, hiện nay nhiều loại thuốc mới với hiệu quả điều trị bệnh viêm xoang ngày càng tăng cao và phản ứng phụ ngày càng ít đi, nhưng nếu bệnh nhân biết được rằng sau mổ nếu tỷ lệ cải thiện tốt chất lượng cuộc sống là 82%, số tiền phải dùng để điều trị bệnh viêm xoang giảm đi một nửa, bệnh nhân đã bị viêm xoang mạn hoặc tái phát thường xuyên dù đã được điều trị đúng cách nhưng không mang lại kết quả mong muốn thì quyết định chọn lựa phẫu thuật điều trị là hợp lý.

--

(Nguồn: GS TS Phạm Kiên Hữu - Tạp Chí Sống Khoẻ - Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM)

Xem thêm các bài viết hữu ích khác tại đây

Đang xem: PHẪU THUẬT NỘI SOI MŨI XOANG

0 sản phẩm
0₫
Xem chi tiết
0 sản phẩm
0₫
Đóng