Chuyên mục sức khoẻ

Thoái hóa cột sống là gì và cách điều trị

Thoái hóa cột sống là gì và cách điều trị

Thoái hoá cột sống là bệnh khá thường gặp ở người cao tuổi, liên quan tới quá trình bão hòa. Thoái hóa cột sống thường tiến triển chậm, biểu hiện bời sự tăng dần các triệu chứng: đau, cứng cột sống và hạn chế vận động.

Nguyên nhân

Do cột sống phải chịu đựng các tải trọng xảy ra liên tục, dẫn tới các biến đổi hình thái gồm các biến đổi thoái hoá ở các đĩa đệm, thân đốt sống và ở các mỏm gai sau và tình trạng hư hại phần sụn của đĩa sụn mặt trên sỏi đốt sống, đĩa đệm và sụn khớp liên mỏm gai sau, mọc gai - mỏ xương ở chuỗi thân đốt sống.

Chẩn đoán

1. Triệu chứng lâm sàng – cận lâm sàng chung

  • Đau cơ cạnh cột sống khu trú xuất phát từ các dây chằng cạnh cột sống, các bao khớp.
  • Co thắt các cơ cạnh cột sống.
  • Đau rễ dây thần kinh có thể do chèn ép rễ của dây thần kinh ống sống hoặc có thể chỉ là đau lan truyền dọc theo thần kinh có liên quan với tổn thương nguyên phát tại chỗ.
  • Các xét nghiệm: thường không có gì đặc biệt.
  • Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh:
  • Xquang: cần chụp ở các tư thế: thẳng, nghiêng, chếch 3/4 phải và trái (đặc biệt với cột sống cổ). 

Hình ảnh Xquang điển hình của thoái hóa cột sống bao gồm: hẹp khe đĩa đệm, đặc xương dưới sụn và xẹp các diện dưới sụn, chồi xương gai xương tân tạo.

  • Chụp cắt lớp vi tính, cộng hường từ, chụp tủy cản quang: tùy kĩ thuật giúp phát hiện rõ tổn thương xương, đĩa đệm, phần mềm gây các triệu chứng thần kinh do các tổn thương thoái hoá cột sống.
  • Điện cơ: có giá trị chẩn đoán định khu tổn thương thần kinh bị chèn ép.

2. Chẩn đoán xác định các vị trí thoái hóa cột sống thường gặp trên lâm sàng

Các vị trí thoái hóa ở cột sống:

  • Thoái hoá đốt sống cổ: thoái hoá xảy ra chủ yếu ở các đốt sống C5, C6 và C7 và hiếm khi xảy ra ở đoạn cao hơn.
  • Thoái hoá đốt sống ở lưng (cột sống ngực): ít gặp.
  • Thoái hoá cột sống thắt lưng: ở một số bệnh nhân (BN) lớn tuổi, các gai xương có thể phát triển dọc theo suốt toàn bộ chiều dồi của cột sống (Forestier sử dụng từ “cứng dính cột sống- ankylosing hyperostosis” để chỉ các trường hợp nặng này).
  • Thoái hoá của sụn khớp liên mỏm gai sau: gặp ở BN > 40 tuổi, thường gặp ở đoạn cột sống cổ và thắt lưng.

Chẩn đoán xác định vị trí thoái hóa cột sống thường dựa vào các triệu chứng khám thực thể (vị trí, đặc điểm cơn đau, các triệu chứng đi kèm) và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh (Xquang, MRI,…).

thoái hóa cột sống

 

3. Chẩn đoán phân biệt

Các nguyên nhân khác gây đau cột sống thắt lưng

Nguyên nhân cơ học

Nguyên nhân gián tiếp

Do bệnh của các tạng

Tổn thương dây chằng, gân cơ ở vùng thắt lung

Ung thư

Bệnh của các tạng ở tiểu khung

Hẹp ống sống

Nhiễm khuẩn

Bệnh thận

Loãng xương biến chứng bù xẹp đốt sóng

Viêm đĩa đệm đốt sổng

Phình động mạch chủ

Trượt đốt sống

Bệnh Scheuermann

Bệnh dạ dày - ruột

Gây xương do chán thương

Bệnh Paget ở xương

Bệnh bẩm sinh

 Các nguyên nhân khác gây đau cột sống cổ

Các bệnh khớp

Viêm cột sống dính khớp

Viêm khớp dạng thấp

Đau xơ cơ (fibromyalgia)

Đau cơ do bệnh khớp khác

Chấn thương

Gãy xương, trật khớp

Thương tổn phần mềm

Các tổn thương ở vùng cổ

Đau cơ

Viêm xương

Viêm đĩa đệm nhiễm khuẩn

Các bệnh lý bẩm sinh tại cột sống cồ

Các bệnh của xương

Bệnh Paget

Bệnh nhuyễn xương

Bệnh loãng xương

Ung thư di căn

Các rối loạn thần kinh - cơ

Viêm màng não.

Liệt não và các bệnh liệt cứng khác.

Liệt các cơ ở vùng cổ do các tổn thương khác.

Điều trị

1. Các biện pháp không dùng thuốc

  • Nghỉ ngơi, tránh các động tác gắng sức, đặc biệt các động tác cúi người bê vác vật nặng.
  • Vật lí trị liệu: có tác dụng giảm đau, sửa chữa tư thế xấu và duy trì dinh dưỡng cơ ở cạnh khớp, điều trị đau gân và cơ kết hợp.
  • Nhiệt trị liệu: siêu âm, hồng ngoại, chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn có hiệu quả cao.
  • Kéo dãn cột sống, phong bế khớp gian mỏm, châm cứu, xoa bóp.
  • Tập luyện: đối với trường hợp đau thắt lưng mãn tính (bơi...).

    thoái hóa cột sống

     

2. Các biện pháp dùng thuốc

  • Thuốc giảm đau: Tùy theo tình trạng đau mà lựa chọn thuốc (theo bậc thang giảm đau của WHO) và điều chỉnh liều cho phù hợp.
  • Chống viêm không steroid:

Diclofenac (Voltaren)

viên 50mg X 2 viên/ngày chia 2

hoặc viên 75mg 1 viên/ ngày

hoặc  dạng ống tiêm bắp 75mg/ngày

Meloxicam (Mobic)

viên 7,5mg X 2 viên/ngày

hoặc dạng ống tiêm bắp 15mg/ngày

Diclofenac (Voltaren)

viên 50mg X 2 viên/ngày chia 2

hoặc viên 75mg 1 viên/ngày

hoặc dạng ống tiêm bắp 75mg/ngày

Meloxicam (Mobic)

viên 7,5mg X 2 viên/ngày

hoặc dạng ống tiêm bắp 15mg/ngày

Piroxicam (Felden)

viên hay ống 20mg, uống 1 viên/ngày.

hoặc tiêm bắp ngày 1 ống

Celecoxib (Celebrex)

viên 200mg, liều 1 đến 2 viên/ngày.

Không nên dùng cho bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch và thận trọng hơn ở người cao tuổi.

Thuốc đường uống sử dụng sau khi ăn no và dạng ống tiêm bắp có thể sử dụng trong 2-3 ngày đầu khi bệnh nhân đau nhiều, sau đó chuyển sang đường uống.

Lưu ý: tuyệt đối không phối hợp thuốc trong nhóm vì không tăng tác dụng điều trị mà lại có nhiều tác dụng phụ

  • Thuốc giãn cơ:
  • Co cứng cơ nhiều: mydocalm 150mg X 3 viên/ngày chia 3
  • Co cứng cơ trung bình hay nhẹ: mydocalm 50mg uống 4 viên/ngày chia 2 hoặc Myonal 50mg X 3 viên/ngày chia 3
  • Thuốc chống trầm cảm: đôi khi được chỉ định khi bệnh nhân đau vùng thắt lưng kèm theo lo âu kéo dải, trầm cảm.

Ví dụ amitryptilin 25mg, uống 1-2 viên/ngày, Dogmatil 50mg X 1-3 viên/ngày.

  • Tiêm ngoài màng cứng: khi có biểu hiện đau thần kinh tọa.

Thuốc hydrocortison acetat 125mg/5ml: mỗi đợt 3 mũi tiêm cách nhau 5-7 ngày.

  • Điều trị đau cột sống do thoái hóa khớp liên mấu sau:

Tiêm corticoid như DepoMedrol 40mg (methyl prednisolon acetate), Diprospan (betamethasone dipropionate) mỗi đợt 1-2 mũi cách nhau 1-2 tuần, không tiêm quá 3 đợt một năm.

Muốn tiêm chính xác cần tiến hành thủ thuật dưới màn tăng sáng.

  • Thuốc điều trị thoái hóa khớp theo cơ chế bệnh sinh (DMOADs - Disease Modifying Osteoarthritis Drugs) là nhóm thuốc điều trị tác dụng chậm
  • Glucosamine sulfat: sử dụng đường uống 1,5g/ngày như viên 250mg uống 4 viên/ngày X 6 - 8 tuần hoặc gói 1,5g uống 1 gói/ngày X 4-6 tuần hoặc kéo dài hơn tùy đáp ứng.
  • Chondroitin sulfat.
  • Phối hợp giữa glucosamin và chondroitin.
  • Diacerhein 50mg uống 1-2 viên/ngày.

3. Điều trị ngoại khoa

Lâm sàng chỉ định trong các trường hợp:

  • Hội chứng đuôi ngựa.
  • Hội chứng cổ vai tay chèn ép nặng cột sống cổ không giải quyết được bằng phương pháp điều trị nội khoa.
  • Thoát vị đĩa đệm phối hợp với đau dây thần kinh toạ kéo dài.
  • Có biểu hiện hẹp ống sống với các dấu hiệu thần kinh tiến triển nặng.

Phòng bệnh

  • Giáo dục bệnh nhân: tránh cho cột sống bị quá tải bởi vận động và trọng lượng, tránh các động tác mạnh đột ngột (bê vác quá nặng, vặn người...).
  • Điều chỉnh cân nặng ở trọng lượng lí tưởng.
  • Phát hiện và sửa chữa các dị dạng xương khớp và cột sống ở người lớn và trẻ em.
  • Tránh còi xương ở trẻ em

Xem thêm bài viết tại đây.

     

    Đang xem: Thoái hóa cột sống là gì và cách điều trị

    0 sản phẩm
    0₫
    Xem chi tiết
    0 sản phẩm
    0₫
    Đóng