Chuyên mục sức khoẻ

Thoái hóa khớp gối: bệnh xương khớp phổ biến

Thoái hóa khớp gối: bệnh xương khớp phổ biến

Thoái hoá khớp là hậu quả của quá trình cơ học và sinh học làm mất cân bằng giữa tổng hợp và hủy hoại của sụn và xương dưới sụn. Thoái hóa khớp gặp ở mọi chủng tộc, dân tộc, mọi điều kiện khí hậu, địa lí, kinh tế. Tần số mắc bệnh tăng lên theo tuổi. Tỉ lệ thoái hoá khớp gối ở nữ cao hơn nam, Việt Nam chủ yếu gặp thoái hóa khớp gối.

Nguyên nhân

  • Nguyên phát: do quá trình lão hoá, yếu tố di truyền, nội tiết và chuyển hoá.
  • Thứ phát sau chấn thương, các dị dạng bẩm sinh, rối loạn phát triển, tiền sử phẫu thuật hay bệnh xương, rối loạn chảy máu, sau bệnh nội tiết và rối loạn chuyển hoá.

Chẩn đoán

1. Triệu chứng lâm sàng

  • Đau khớp có tính chất cơ học, thường liên quan đến vận động: đau âm ỉ, tăng khi vận động, khi thay đổi tư thế, giảm đau về đêm và khi nghỉ ngơi.
  • Hạn chế vận động: các động tác của khớp khi bước lên hoặc xuống cầu thang, đang ngồi ghế đứng dậy, ngồi xổm, đi bộ lâu xuất hiện cơn đau...
  • Biến dạng khớp: không biến dạng nhiều, biến dạng thường do các gai xương tân tạo, do lệch trục khớp hoặc thoát vị màng hoạt dịch.
  • Các dấu hiệu khác

+ Tiếng lục khục khi vận động khớp.

+ Dấu hiệu “phá rỉ khớp”: là dấu hiệu cứng khớp buổi sáng kéo dài không quá 30 phút.

+ Có thể sờ thấy các “chồi xương” ở quanh khớp.

+ Teo cơ: do ít vận động

+ Tràn dịch khớp: đôi khi gặp, do phản ứng viêm thứ phát của màng hoạt dịch.

+ Bệnh THK thường không có biểu hiện toàn thân. Thường thấy trong tình trạng thừa cân, béo phì.

2. Các phương pháp thăm dò hình ảnh chẩn đoán

a. Xquang: 3 dấu hiệu cơ bản

- Hẹp khe khớp

- Đặc xương dưới sụn

- Mọc gai xương

b. Các phương pháp khác:

  • Chụp cộng hường từ, chụp cắt lớp vi tính: ít được sử dụng
  • Nội soi khớp thường chỉ dùng trong điều trị hay tìm tổn thương phối hợp trong khớp gối
  • Siêu âm khớp có giá trị phát hiện dịch, gai xương...

c. Xét nghiệm máu và sinh hoá:

  • Tốc độ lắng máu và số lượng bạch cầu bình thường, CRP bình thường hoặc tăng nhẹ khi có viêm thứ phát màng hoạt dịch
  • XN dịch khớp bình thường hoặc có tính chất viêm mức độ ít trong các đợt tiến triển. Dịch thường có màu vàng, độ nhớt bình thường hoặc giảm nhẹ, có <1000 tế bào/mm3.

3. Chẩn đoán xác định

Theo tiêu chuẩn chẩn đoán THK theo Hội Thấp khớp học Mỹ (ACR 1991).

1. Có gai xương ở rìa khớp (Xquang)

2. Dịch khớp là dịch thoái hoá

3. Tuổi trên 38

4. Cứng khớp dưới 30 phút

5. Lục khục khi cử động

Chẩn đoán xác định khi có yếu tố 1,2,3,4 hoặc 1,2,5 hoặc 1,4,5.

Tuy nhiên có thể áp dụng tiêu chuẩn đơn giản, dễ thực hiện: tuổi trung niên, đau khớp gối kiểu cơ học, có dấu hiệu lục khục khớp gối khi vận động, chụp Xquang có hình ảnh thoái hóa điển hình, xét nghiệm và máu hoặc địch khớp bilan viêm âm tính.

thoái hóa khớp gối

 

Điều trị

1. Điều trị nội khoa

a. Các biện pháp không dùng thuốc

  • Giáo dục bệnh nhân: tránh cho khớp bị quá tải bởi vận động và trọng lượng, giảm trọng lượng với các BN béo phì. Thay đổi các tư thế xấu gây lệch trục khớp.
  • Vật lý trị liệu: có tác dụng giảm đau, duy trì dinh dưỡng cơ ở cạnh khớp, điều trị các đau gân và cơ kết hợp.
  • Nhiệt trị liệu: siêu âm, hồng ngoại, chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn có hiệu quả cao.

b. Các thuốc điều trị

• Thuốc điều trị triệu chứng tác dụng nhanh:

  • Thuốc giảm đau:  Tùy theo tình trạng đau mà lựa chọn thuốc (theo bậc thang giảm đau của WHO) và điều chỉnh liều cho phù hợp.
  • Chống viêm không steroid khi bệnh nhân đau nhiều:

Diclofenac (Voltaren)

Viên 50mg X 2 viên/ngày chia 2 hoặc viên 75mg X 1 viên/ngày

hoặc ống tiêm bắp 75mg/ngày

Meloxicam (Mobic)

viên 7,5mg X 2 viên/ngày

hoặc dạng ống tiêm bắp 15mg/ngày

Piroxicam (Felden)

viên 7,5mg X 2 viên/ngày

hoặc dạng ống tiêm bắp 15mg/ngày

Celecoxib (Celebrex)

viên 200mg liều 1 đến 2 viên/ngày

Không nên dùng cho bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch và thận trọng hơn ở người cao tuổi

Các thuốc bôi ngoài da

Các loại gel như Voltaren Emugel, Profenid gel... có tác dụng giảm đau đáng kể và không gây ra các tác dụng phụ như đường toàn thân.

Bôi tại khớp gối đau 2-3 lần/ngày.

Thuốc đường uống sử dụng sau khi ăn no và dạng ống tiêm bắp có thể sử dụng trong 2-3 ngày đầu khi bệnh nhân đau nhiều, sau đó chuyển sang đường uống.

Lưu ý: tuyệt đối không phối hợp thuốc trong nhóm vì không tăng tác dụng điều trị mà lại có nhiều tác dụng phụ

  • Corticosteroid:

+ Đường toàn thân: không có chỉ định.

+ Đường tiêm nội khớp: có hiệu quả ngắn đối với các triệu chứng cơ năng của thoái hóa khớp.

Thường dùng hydrocortison acetat tiêm khớp gối, mỗi đợt 2-3 mũi tiêm cách nhau 5-7 ngày, không vượt quá 3 mũi tiêm mỗi đợt.

  • Thuốc điều trị theo cơ chế bệnh sinh (DMOADs - Disease Modifying Osteoarthritis Drugs): Dung nạp thuốc tốt, rất ít tác dụng phụ. hiệu quả này được duy trì cả sau khi ngừng điều trị (sau vài tuần đến 2-3 tháng).
  • Glucosamin Sulfat: sử dụng đường uống 1,5g/ngày như viên 250mg, uống 4 viên/ngày X 6-8 tuần hoặc gói 1,5g uống 1 gói/ngày X 4-6 tuần hoặc kéo dài hơn tùy đáp ứng.
  • Chondroitin Sulfat.
  • Phối hợp giữa glucosamin và chondroitin.
  • Diacerhein 50mg uống 1-3 viên/ngày.
  • Bổ sung chất nhày dịch khớp: Bản chất là acid hyaluronic dưới dạng natri hyaluronat như Go On, Hyalgan, Hyasin... tiêm khớp gối với liệu trình 1 ống/gối/tuần trong 3-5 tuần liền.

2. Điều trị ngoại khoa

- Điều trị dưới nội soi khớp

- Phương pháp đục xương chỉnh trục (osteotomy)

- Phẫu thuật thay khớp nhân tạo

- Một số phương pháp đang nghiên cứu: cấy tế bào sụn tự thân- ghép sụn qua nội soi khớp.

Phòng bệnh

- Hạn chế tư thế không tốt trong lao động và sinh hoạt.

- Tránh các động tác quá mạnh, đột ngột.

- Kiểm tra định kì những người lao động nặng.

- Chống béo phì.

- Chế độ vận động thể dục thể thao hợp lí: tránh tập các bài tập chạy bộ, các bài tập khiến khớp phải chịu tải khi khớp đã có tổn thương.

- Đạp xe và bơi.

- Tập chân trên máy (không đi bộ hoặc chạy trên máy).

Khi Xquang (khe khớp còn bình thường), đi bộ vừa phải hoặc đạp xe tại chỗ là các biện pháp tập luyện tốt.

- Chọn nghề nghiệp phù hợp: để BN thích nghi với điều kiện làm việc và tình trạng bệnh, dựa trên nguyên tắc tránh cho khớp không bị quá tải và tổn thương.

- Phát hiện sớm các dị tật của xương, khớp để điều trị kịp thời.

Xem thêm bài viết tại đây. 

Đang xem: Thoái hóa khớp gối: bệnh xương khớp phổ biến

0 sản phẩm
0₫
Xem chi tiết
0 sản phẩm
0₫
Đóng