Chuyên mục sức khoẻ

TIÊM STEROIDS NGOÀI MÀNG CỨNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ CÁC RỄ THẦN KINH THẮT LƯNG CÙNG

TIÊM STEROIDS NGOÀI MÀNG CỨNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ CÁC  RỄ THẦN KINH THẮT LƯNG CÙNG

Đau lưng là một cảm giác phiền toái phổ biến. Gần như mọi người ai cũng bị đau lưng ít nhất là một lần trong đời, chiếm tỷ lệ 54 - 80%, tỷ lệ mới mắc hàng năm 15% - 45%. Đau lưng kéo dài từ vài ngày đến vài tuần được coi là cấp tính. Đau kéo dài trong ba tháng hoặc lâu hơn gọi là mạn tính. Hơn 90% đau lưng sẽ hết trong vòng 1 tháng khi người bệnh nghỉ ngơi, hạn chế lao động nặng, tập vật lý trị liệu hay sử dụng thuốc giảm đau ngắn ngày. Trong đó sẽ có khoảng 30% trường hợp đau lưng tái phát, nhưng chỉ khoảng 7-10% đau lưng sẽ trở thành mạn tính. Đau lưng mạn tính lan xuống chân chèn ép rễ thần kinh ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và khả năng lao động, kinh tế gia đình và xã hội.

Sinh bệnh học của đau lưng mạn tính vẫn còn nhiều điều chưa thật rõ. Thoái hóa nhân đệm, thoát vị đĩa đệm, thiếu máu nuôi, hay phản ứng viêm… có thể là các nguyên nhân của đau lưng mạn tính. Hiện tượng viêm trong thoát vị đĩa đệm và thiếu máu nuôi thần kinh trong hẹp ống sống được cho là nguyên nhân gây đau theo rễ thần kinh. Cơ chế sinh bệnh học này đã gợi ý điều trị đau rễ thần kinh thắt lưng-cùng bằng thuốc kháng viêm dùng tại chỗ, có thể làm giảm tình trạng viêm, ức chế hoặc loại bỏ những sản phẩm viêm đưa đến giảm đau. Hiện tượng viêm do thoát vị đĩa đệm sinh ra những hóa chất trung gian, điển hình là Prostaglandin A2, tác động lên rễ thần kinh gây cảm giác đau, và hiện tượng thiếu máu nuôi rễ thần kinh thắt lưng trong hẹp ống sống thắt lưng cũng phóng thích ra các yếu tố viêm gây đau. Phương pháp điều trị này phù hợp với sinh bệnh học của bệnh đưa đến kết quả giảm đau cao cho bệnh nhân, nhiều khi chỉ sau một lần tiêm đầu tiên.

Tiêm corticosteroids ngoài màng cứng ngày nay là một lựa chọn khá thông thường cho các bệnh nhân bị đau lưng thấp và đau xuống chân (thường người bệnh gọi là đau thần kinh tọa, và thầy thuốc gọi là bệnh lý các rễ thần kinh thắt lưng - cùng). Nếu lần tiêm đầu có hiệu quả, có thể là họ sẽ phải tiêm thêm vài ba lần cho mỗi năm.

LƯNG

 

VÀI DÒNG LICH SỬ

Vào khoảng năm 1900, ở Paris, tên của hai người được ghi nhận là Jean Sicard (1872-1929) và Fernand Cathelin (1873- 1945), họ độc lập với nhau. Năm 1901, Sicard giới thiệu phương pháp tiêm những liều nhỏ cocaine vào phần đuôi của ống sống qua lỗ hổng xương cùng để điều trị đau lưng thấp do nhiều nguyên nhân khác nhau. Lỗ hổng này mở vào ống sống trên đường giữa của mặt sau xương cùng, giữa các phiến mỏng của đốt sống cùng 5. Tiêm giảm đau ngoài màng cứng tuy sớm được sử dụng nhưng mãi đến năm 1925 kỹ thuật này mới được phát triển rộng rãi hơn với Viner.

Lievre và cộng sự, năm 1953, đã có tổng kết về hiệu quả của giảm đau lưng bằng cách tiêm corticosteroids vào ngoài màng cứng và từ đó phương pháp này đã trở nên phổ biến. Trong những thập niên gần đây, phương pháp này đã được sử dụng nhiều trong bệnh lý rễ thần kinh thắt lưng-cùng do thoát vị đĩa đệm, gai xương hay hẹp ống sống thắt lưng. Mặc dù còn nhiều tranh cãi về tính hiệu quả và mức độ an toàn, tiêm giảm đau ngoài màng cứng vẫn được nhiều người hâm mộ.

PHƯƠNG PHÁP TIÊM GIẢM ĐAU NGOÀI MÀNG CỨNG

Chỉ định của tiêm steroids ngoài màng cứng (TSNMC) Trong khoang ngoài màng cứng của tủy sống có chứa mỡ, bạch mạch, mạch máu và các rễ dây thần kinh. Tiêm steroids vào khoang ngoài màng cứng thường dùng nhất để điều trị đau lưng thấp và đau chân đi kèm với đau thần kinh tọa, là chứng đau gây ra bởi chèn ép thần kinh ở lưng thấp từ mông lan xuống dưới theo dây thần kinh hông phía sau chân. Ngoài ra còn dùng cho các bệnh nhân bị đau cổ, đau cánh tay.

Cụ thể dùng cho các trường hợp sau đây:

Hẹp ống sống. Hẹp ống sống và ống rễ thần kinh có thể gây ra đau lưng và chân, nhất là khi đi.

Thoái hóa đốt sống. Yếu hay gãy giữa các mặt trên và dưới của các đốt sống, có thể gây ra trượt đốt sống.

Thoát vi đĩa đệm. Chất giống gel trong đĩa đệm có thể phình ra hay vỡ xuyên qua vành quanh đĩa sụn bị yếu. Sự kích thích, đau và phù xảy ra khi chất này bị bóp ra ngoài và tới tiếp xúc với dây thần kinh tủy sống.

Thoái hóa đĩa đệm. Sự vỡ hay già đi của đĩa đệm liên đốt sống làm xẹp hay rách vành quanh đĩa sụn và mọc lên các gai xương.

Đau thần kinh tọa. Đau chạy dọc theo thần kinh hông ở các mông đít và lan xuống các chân. Nó thường gây ra bởi chèn ép dây thần kinh tủy sống thắt lưng 5 hay cùng 1.

TSNMC không được dùng cho bệnh nhân có nhiễm trùng hay chảy máu. Tiêm có thể làm tăng đường-huyết nhẹ ở các bệnh nhân đái tháo đường, cũng có thể tạm thời gây tăng huyết áp và nhãn áp cho các bệnh nhân thiên đầu thống.

Nếu bạn nghi là mình có thể có thai hoặc đang cố để có thai, hãy nói với bác sĩ của bạn. Soi huỳnh quang trong thủ thuật TSNMC này có thể có hại cho thai nhi.

Cơ chế tác dụng của TSNMC

Túi màng cứng bao quanh tủy sống cùng các dây thần kinh và chứa dịch não-tủy. Khoang ngoài màng cứng, nằm giữa màng cứng và xương sống, chứa đầy mỡ và các mạch máu.

Tiêm thuốc steroids vào khoang ngoài màng cứng có tác dụng chống viêm tại chỗ của các rễ thần kinh, làm trôi đi các protein gây ra phù và viêm các dây thần kinh tủy sống. Tác dụng giảm đau kéo dài phối hợp cùng các điều trị vật lý và các bài tập giúp cải thiện tình trạng bệnh lý của các rễ thần kinh tủy sống.

Các phương pháp TSNMC Các phương pháp tiêm giảm đau ngoài màng cứng bao gồm: (1) tiêm vào đuôi ống sống, (2) tiêm qua liên bản sống, và (3) tiêm qua lỗ liên đốt sống.

Thời gian tác dụng của TSNMC

Bắt đầu có tác dụng sau khoảng 2-5 ngày, hiệu quả này kéo dài từ mấy ngày đến mấy tháng và thậm chí có trường hợp kéo dài đến nhiều năm. Các thuốc steroids dùng trong tiêm ngoài màng cứng: triamcinolone, methylprednisolone, betamethasone và dexamethasone. Các mũi tiêm này có thời gian giảm đau khác nhau, trong những thời gian này người bệnh có thể tham gia các bài tập phục hồi.

Phải tiêm bao nhiêu lần? Nếu tiêm lần đầu không cắt hết triệu chứng trong vòng 2 tuần lễ, bạn được khuyến cáo tiêm lần thứ hai.

Các tác hại có thể gặp của TSNMC

Đau nhất thời tại chỗ tiêm

Nhức đầu ở mọi tư thế

Tạm thời gây ứ nước, tăng cân, đỏ bừng mặt, đổ mồ hôi

Lo âu Buồn ngủ

Sốt trong đêm tiêm thuốc

Đường-huyết tăng (chủ yếu gặp ở người đái tháo đường)

Giảm miễn dịch tạm thời vì tác dụng ngăn chặn của steroids

Rất hiếm gặp: nhiễm trùng, chảy máu, tổn thương dây thần kinh, mất dịch não-tủy gây nhức đầu

Kỹ thuật tiêm steroids ngoài màng cứng đoạn thắt lưng, tiến hành dưới sự hỗ trợ của màn huỳnh quang tăng sáng. Đặc biệt trong những trường hợp bệnh nhân có chèn ép rễ thần kinh trên lâm sàng nhưng chỉ có thoát vị đĩa đệm mức độ nhẹ trên phim chụp cộng hưởng từ thì phương pháp này mang lại hiệu quả giảm đau cao. Ngoài ra, những bệnh nhân lớn tuổi có nhiều bệnh lý nội khoa kèm theo hẹp ống sống thắt lưng chèn ép nhiều rễ thần kinh hay có chống chỉ định phẫu thuật thì phương pháp này cũng giúp làm giảm đau ở một mức độ nhất định. Giảm đau ngoài màng cứng bằng steroids có hiệu quả: nhiều báo cáo ghi nhận hơn 70% bệnh nhân giảm đau > 50% trong vòng 1-2 tháng sau thủ thuật, khoảng 30% hết đau hoàn toàn. Giảm đau ngoài màng cứng bằng corticosteroids thường có hiệu quả trên bệnh nhân có bệnh rễ thần kinh thắt lưng-cùng bị chèn ép vừa phải, ít hiệu quả hơn trên bệnh nhân có chèn ép mạn tính so với chèn ép cấp tính. bằng thang điểm tương đồng thị giác đánh giá đau – VAS.

CÁC CAN THIỆP PHẪU THUẬT

LƯNG

Tiêm steroids vào khoang ngoài màng cứng có ưu điểm là có thể trì hoãn hay tránh được phẫu thuật, ít tốn kém hơn nhiều so với chi phí phẫu thuật. Tuy nhiên, cơ chế kháng viêm của tiêm steroids ngoài màng cứng không thể giải quyết được hết mọi vấn đề được đặt ra về mặt bệnh sinh, do đó tỷ lệ tái phát và trở thành mạn tính còn khá cao.

Không thuộc các tiêu chuẩn loại trừ: hội chứng chùm đuôi ngựa, triệu chứng thần kinh tiến triển, hội chứng chèn ép rễ thần kinh do ung thư, phẫu thuật cột sống thắt lưng trước đó, suy tim nặng khó kiểm soát, phụ nữ mang thai. Bệnh nhân sẽ được tư vấn điều trị giảm đau bằng tiêm steroids ngoài màng cứng. Bệnh nhân được đánh giá lâm sàng và mức độ đau trước và sau thủ thuật 1 tuần, 1 tháng và 3 tháng

Phẫu thuật có độ tin cậy đáng kể cho chứng đau lưng thấp do bệnh lý rễ thần kinh. Được chỉ định phẫu thuật cho các trường hợp điều trị nội khoa và tiêm steroids vào khoang ngoài màng cứng thất bại. Một nghiên cứu của nước ngoài cho thấy điều trị phẫu thuật các trường hợp trượt đốt sống thoái hóa hay trít hẹp ống sống đạt hiệu quả tốt hơn về chức năng và giảm đau trong giai đoạn hai năm so với các điều trị không phẫu thuật. Tùy theo các tổn thương thực thể của từng trường hợp, lựa chọn phương pháp xử trí phẫu thuật thích hợp.

Các can thiệp thông thường bao gồm: Cắt bản sống là mổ cắt bỏ bản mỏng của cung xương các đốt sống để có đường vào tủy sống hoặc để giải ép cho các rễ thân kinh, cho phép thăm dò đĩa đệm và lỗ liên đốt sống thường để điều trị hẹp ống sống và chèn ép rễ.

Cắt đĩa sụn là cắt bỏ toàn bộ hay một phần đĩa sụn; đĩa sụn bao gồm lớp vỏ xơ bên ngoài và lõi mềm nhũn bên trong. Hàn đốt sống thắt lưng là làm liền các đốt sống bị đau, biến chúng thành một khối xương chắc duy nhất, khắc phục triệu chứng đau, làm cứng và mất vận động đoạn cột sống gây đau cho người bệnh.

Làm sạch và mở rộng lỗ liên đốt sống.

Xem thêm thông tin tại đây.


 

Đang xem: TIÊM STEROIDS NGOÀI MÀNG CỨNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ CÁC RỄ THẦN KINH THẮT LƯNG CÙNG

0 sản phẩm
0₫
Xem chi tiết
0 sản phẩm
0₫
Đóng